Kurum raporlarından okuma notları

IMF temalı podcast serimizin 2. serisine hoş geldiniz. Okumayanlar için ilk serimizde pandemi döneminde tüm dünyada artan eşitsizlik, iklim mültecileri, teknolojinin gücü gibi birçok başlığa değinmiştik. Buraya tıklayarak “Sıradaki Ne?” başlıklı incelemeyi okuyabilirsiniz.

Bilindiği üzere IMF, ülkelerin makro ekonomi politikalarında danışmanlık veren, araştırmalar yapan ve devletleri fonlayan uluslararası bir kuruluştur. Pandemi döneminde dünya çapında kriz hali, IMF’ye olan ihtiyacın artmasına ve ekonomik aktörlerin gözlerini bu kuruma çevirmesine sebep olmuştur.

IMF bünyesinde yakın zamanda biten araştırmanın danışmanı olan Gita Gopinath ve Ruchir Agarwal, pandemiyi bitirmek için planlarını kamuoyu ile paylaşmıştır. Bu plana detaylı bakmadan önce araştırmanın DSÖ, Dünya Bankası, Uluslararası Ticaret Örgütü gibi kurumlarla birlikte hazırlandığını ve G-7 zirvesinde tartışıldığını belirtmek faydalı olacaktır.

Yeterli miktarda insan aşılanana ve mutasyon riski bitene kadar ekonomik krizin bittiği söylenemez. Dünya ekonomilerinde farklılık artarken, gelişmiş ülkeler ve Çin’in, nüfuslarını aşılamadaki seyri çok yüksek boyutlarda ve bu da ekonomik tarafta hızlı toparlanmayı sağlıyor. Halbuki diğer tarafta, düşük gelir grubundaki ve gelişmemiş ülkelerdeki aşılama seyri beklenildiği gibi yavaş, bu durum toparlanmayı olumsuz etkilemekte, kırılganlığı artırmaktadır.

Eğer aşılama süreci yavaşlarsa, mutasyon, aşıda tedarik sorunu gibi gelişmeler meydana gelirse dünya ekonomilerindeki fark daha da kötü boyutlara gelmiş olacak. Bu sebepten ötürü planın odak noktası dünya üzerindeki her ülkenin 2021 yılının sonuna kadar %40 aşılama oranına ulaşması, gelecek yıl, 2022 ilk yarısına kadar da bu oranın %60’lara gelmesini sağlamaktır. Aşı üretim kapasitesinin genişletilmesi ayrıca dağıtımının da ülkeler arasında adil olarak paylaştırılmasından emin olunması gerekilmektedir. ABD, Almanya, İtalya, Kanada, İngiltere gibi ülkeler %50 aşılama oranını geçerken (Our World in Data: 18.06.2021) Afrika’nın çoğu, hala daha %2’nin altında aşılama oranına sahiptir. ABD’nin Haziran sonuna kadar 80 milyon doz aşının bağışlanacağını duyurması atılan ilk ve önemli adımlardan birisiydi. Bu noktada aşının düşük gelirli ülkelerle paylaşımı & bağışı çok önemli olup, sene sonundaki %40 aşılama oranına erişimi mümkün kılacaktır.

Planın aşı paylaşımı & bağışının yanında farklı çözümleri de bulunmaktadır. Ülkelerin finansal olarak fonlanması için kurulan COVAX’ın amacı, 91 düşük gelirli ve gelişmemiş ülkenin %30’unu aşılamak için kaynak sağlamaktır. 50 milyar dolarlık maliyeti olan kapsamlı bir amaç için şu ana kadar 9 milyar dolar toplandı. Programın maliyetinin 50 milyar dolar civarında olmasının sebebi ise medikal ürünler, maskeler, sağlık çalışanları için özel ekipmanlar, aşının saklanması için soğuk depolar gibi geniş bir yelpazeyi kapsadığı içindir.

2022 yılının ilk yarısında pandeminin bitmesi, gerçekleştirilebilir bir hedef. Küresel pandeminin erken bitmesinin Dünya ekonomisine getirisi yaklaşık 9 trilyon dolar, bunu mümkün kılacak planın maliyeti ise 50 milyar dolar. Seçim bizim.