Deutsche Bank
Deutsche Bank • ABD’nin 250. Yılı
30 Haziran 2026 Salı

ABD’nin 250. Yılı


Deutsche Bank Research Institute tarafından kaleme alınan “ABD’nin 250. Yılı – ABD neden bu kadar başarılı oldu ve bu başarı devam edebilir mi?” adlı raporun öne çıkan kısımları aşağıdaki gibi. Rapor özellikle gelecekte Çin’in yükselişi ve bir süper güç olarak ABD’nin geleceği hakkında düşünmeye sevk ediyor. Bu açıdan yararlı olacağını ümit ediyorum.

Rapor öncelikle ABD tarihsel olarak nasıl başarılı oldu, hangi temeller etrafında müreffeh bir ülke konumuna yükseldi bunun analizini gerçekleştiriyor. İşte ABD’nin başarısının 10 temel taşı:

  1. Siyasi ve kurumsal istikrar
  2. Coğrafi avantaj (Ortadoğu’dan uzak konumda 😊 )
  3. Enerji kaynakları açısından zenginlik (net petrol ihracatçısı)
  4. Avrupalı güçlerin özellikle 2. Dünya Savaşı’ndan sonra gerilemesi
  5. Ölçek ekonomisi
  6. Finansal derinlik
  7. Eğitim ve Araştırmada Liderlik
  8. İş odaklı bir mevzuat ( iflas etsen bile otorite hoşgörü gösteriyor; tam tersine Avrupa’da iflas demek kredibilitenin sıfırlanması ve birçok haktan mahrum kalmak demek)
  9. Pragmatist politikalar (serbest ticaret de yapıyor korumacılık da)

 Ancak bu temel taşlar tehlike altında….

 Herkesin malumu bir numaralı tehdit Çin. Çin, küresel imalatın üçte birini gerçekleştiriyor ve bu pay şu denklemde korkutucu ABD + Japonya + Almanya+ Güney Kore = ÇİN 

 Sanayi devlerinin toplamı anca bir Çin ediyor… Diğer bir taraftan ABD dolarının küresel rezerv statüsü de tehlike altında.

 Rapor bu kısmı ayrı başlıklarda ele almış olsa da ben bu kısmı ayırmanın doğru olduğunu düşünmüyorum. Tarihsel süreçte her rezerv paranın bir kalkanı veya koruyucu olmuştur. O da Askeri Güçtür.

 Her ne kadar ABD’nin savunma harcamaları hala daha Çin’e kıyasla 3 katı olsa da bu rakam satın alma gücü bazında hızla kapanmaktadır. Ayrıca konvansiyonel savaş sistemi daha düşük maliyetli otonom sistemlere doğru evrildiğini de not etmek faydalı olacaktır.

 Doların küresel rezervlerdeki payı son yirmi yılda %72'den %58'e gerilemiştir. Artık ABD nette enerji ihracatçısı olduğuna göre petro dolar sisteminin de zayıfladığını söylemek mümkün. Zaten Körfez coğrafyası son zamanlarda Çin’e doğru kayıyor.

 Raporun yazarları her ne kadar ABD’nin başarısının tehdit altında olduğunu belirtse de gelecekte ABD’nin küresel liderliğini sürdürecek aşağıdaki gibi güçlü göstergelere sahip olduğunu vurguluyor.

Beklenti

Yapay Zeka (YZ)

2025'te ABD'nin özel YZ yatırımları 285 milyar dolara ulaşarak Çin'in 20 katı üzerine çıkmıştır. Bu, yeni bir verimlilik dalgasının habercisidir.

Demografi

Çin ve Avrupa'nın çalışma çağındaki nüfusu 2030'larda daralırken, ABD normal göç trendleriyle ılımlı bir büyüme sergileyecektir.

Verimlilik

Pandemi sonrası ABD'nin toplam faktör verimliliği  artışı, 1970 ortalamasının üzerine çıkarak diğer G7 ülkelerini geride bırakmıştır.

Sermaye Piyasaları

ABD, küresel borsa değerinin yaklaşık yarısını temsil etmektedir. Alternatif rezerv arayışlarında sermayenin büyük kısmı hala altına veya dolara yönelmektedir.



Ancak bu noktada birkaç eleştiri yapmak gerekiyor, şahsen raporun yazarlarına katılmakla birlikte aşağıdaki kısımları atlamamak lazım:

 

  • ABD’nin kamu borcu sürdürülemez seviyelerde, aynı zamanda herhangi bir anlaşma ufukta yok. Artan kamu borcu sermaye piyasalarında nasıl bir etki uyandıracak?
  • ABD’ye nitelikli göçle birlikte rakiplere karşı ılımlı üstünlük sergileneceği belirtilse de Trump’ın göçmen karşıtı politikaları malum. Böyle bir göçmen karşıtı politika yeni yetenekleri nasıl çekecek?
  • Her ne kadar yapay zeka ile verimlilik ciddi şekilde artacak olsa da “Engels'in duraklaması” terimini hatırlamak faydalı olacak. İngiltere’de sanayi devrimi ortaya çıkınca da benzer bir tablo ortaya çıkmıştı; bu ortaya çıkacak tablo ise şu yapay zeka ile bir işsizlik dalgası olacak ve kamunun vergi gelirleri düşecek. Sonuç itibariyle devletin en büyük vergi kaynağı bireyler, sermaye sınıfı değil. Yapay zeka da verimlilik artışına neden olacak ancak oluşacak zenginlik sermaye sahiplerine gidecek. Nitekim işsizlik artacak.

 

 

Raporun ful versiyonuna bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.