Kurum raporlarından okuma notları

Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu ve Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından ortak yayınlanan çalışma, küresel emeklilik fonlarının  varlık dağılımı stratejilerinde yaşanan değişimlerini inceliyor.

Çalışmadan öne çıkan notlar aşağıdaki gibi:

• Emeklilik fonları, küresel çapta en önemli kurumsal yatırımcı statüsünde. Bu statüyü rakamlara dökmek gerekirse; 2025 verileri ile ABD’de emeklilik fon büyüklüğü 29,6 trilyon dolar (ABD GSYH’sinin %96’sına tekabül), Euro bölgesinde ise 3,6 trilyon euro (%24 gsyh payı).

• Emeklilik fonları tarihsel süreçte daha çok sabit getirili, muhafazakar bir portföye sahipti; bu durum değişiyor…

Tahvil/Bono Payı Değişimi (Tarihsel Zirve ile 2023 Sonu Kıyaslaması)

• ABD  - 1980’lerde %40’lık pay 2023’te %12    = %28 DÜŞÜŞ

• Gelişmiş Avrupa Ülkelerinde - 2000’lerde %35’lik pay 2023’te %20   = %15 DÜŞÜŞ

• Gelişmekte Olan Piyasalar - 2000’lerde %80’lik pay 2023’te %50  = %30 DÜŞÜŞ

Peki bu azalış aslında basketbol terimi ile “perdeleme”mi? Yani emeklilik fonları, yatırım fonları aracılığı ile tahvil tutmuş olamazlar mı?

• Çalışmada "look-through" analizi yapılıyor ve sonuçlarda tahvil oranları daha da düşüyor. İsviçre’de doğrudan tahvil yatırımı %25’ten %5’e, fonlar üzerinden gelen dolaylı pay ise %40’tan %30’a geriliyor. Almanya ve Norveç’te de benzer bir durum var.

• ABD emeklilik fonlarında girişim sermayesi – gayrimenkul – hedge fonların payları 2000'lerin başında %10'dan 2024'te %30'un üzerine çıkmış vaziyette.

• Gerek zorunlu emeklilik planları gerekse de bireysel emeklilik yatırımlarında bu riskli varlık dağılımlarının arttığı gözlemleniyor.

Emeklilik fonları artık “balina” olursa ne olur?

• Regresyon analizleri şunu gösteriyor: gelişmiş ülkelerde faiz %1 düştüğünde, yabancı varlıklara tam %5,07 oranında geçiş yapılıyor.  

• Gelişmekte olan piyasalarda ise yerel faiz %1 düştüğünde, fonlar yerel tahvil tutma paylarını %1,47 oranında azaltıyor. Gelişmekte olan ülke fonları, yerel faiz düştüğünde parayı hemen yurt dışına çıkarmak yerine hisse senetlerine kaydırmayı tercih ediyor.

Yani kıssadan hisse olarak şunu söyleyebilirim; en kurumsal yatırımcı denilen emeklilik fonları bile artık getiriyi maksimize edecek riskli araçlara yöneliyor. Gelecek dönemde artık piyasalarda hemen hemen her enstrümanda sert fiyat hareketleri görmek “yeni normal” olacak.