Asya
Asya • Chengfang Sokağı No:32
12 Mart 2022 Cumartesi

Chengfang Sokağı No:32

Küresel Finans Merkezleri denince akıllara ilk gelen şüphesiz New York veya Londra Finans Merkezleri olmaktadır. Aslında bu şehirleri düşünmekte çok haklısınız. Dünyada finans merkezlerinin gelişmişliği konusunda sıralama yapan genel kabul görmüş Global Financial Centres (GFCI) endeksine göre de New York birinci, Londra ikinci sırada yer almaktadır. Bu endeksin önem verdiği unsurlar ise iş ortamı, beşerî sermaye, altyapı, finansal hizmetler sektörünün gelişmişliği ve şehrin itibarıdır. Aşağıdaki tabloda bu merkezleri ve endeks skorlarını görebilirsiniz:

Şekil 1: Küresel Finans Merkezleri Sıralaması


Listede sekizinci sırada bulunan Pekin, Çin’in gittikçe artan ekonomik gücü ile öne çıkmaya başlamaktadır. Çin Borsası her ne kadar Şangay'da olsa da Pekin, ülkenin en büyük mali ve finans piyasalarına ev sahipliği yapmaktadır. Pekin Finans Caddesi ise Çin ekonomisinin kalbini oluşturmaktadır.

Pekin Finans Caddesi’ni oluşturan 35 blokluk yapıda her gün trilyonlarca yuan geçiyor. Burası Çin'in, zamanında 2008 Olimpiyatları için tamamlanan, Wall Street’idir; içeride bir sürü banko ve alan için itişip kakışan borsacıları görebilirsiniz. Bildik Batılı kurumsal görünüşlerine rağmen kuleler, Yasak Şehri çevreleyen kadim hutong’ları andıran iç havluların etrafında konuşlanmışlardır.

Şekil 2: Pekin Finans Caddesi

(Mavi çember: Finans Caddesi, Kırmızı çember: Çin Merkez Bankası konumu)


Pekin Finans Caddesinin merkezindeyse Çengfang Sokağı No:32 ya da daha iyi bilinen adıyla Çin Merkez Bankası bulunuyor. Ülkenin Merkez Bankası Pekin'de, bu biraz ufak ve giderek sıkış tıkış bir hale gelen binada yer alıyor. Mütevazi dokuz katıyla No:32 daha modern, şaşalı, upuzun komşuların yanında küçücük kalıyor ama bu görünüş yanıltıcıdır. Banka bu gösterişsiz merkezden dünyadaki milyarlarca insanın kaderini etkiliyor. (1)


Çin Merkez Bankası’nın Kısa Tarihçesi (2)


1948-1952

1 Aralık 1948'de Çin Merkez Bankası, Hebei Eyaleti, Shijiazhuang'da kurulmuştur. Aynı gün, Kuzey Çin Halk Hükümeti, Çin Merkez Bankası tarafından çıkarılan RMB'nin (Yuan) tüm kamu, özel ödemeler ve işlemler için kanuni para olarak Kuzey, Doğu ve Kuzeybatı Çin'de dolaşacağını ilan eden bir kararname yayınlamıştır.

Ulusal ekonomik toparlanma döneminde, Çin Merkez Bankası ulusal bankacılık sistemi kurmaya başlamıştır.


1953-1978

Mali düzenleyici ve para birimi ihraççısı olarak Çin Merkez Bankası, hem mali sistemden sorumlu bir devlet kurumu hem de merkez bankacılığı ve ticari bankacılık işini üstlenen tek banka olarak hizmet etmiştir. Çin Merkez Bankası ayrıca para dolaşımını yönetmiş, piyasalara kredi sağlamış ve para otoritesi olarak ekonomi politikalar için merkezi rol oynamıştır.  

Kısa vadeli finansmanın Çin Merkez Bankası’na, uzun vadeli finansmanın mali otoriteye dayanmasıyla karakterize edilen finansal sistem, dönem boyunca bir dizi düzenlemelere rağmen 1978'e kadar devam etti.


1979-1992

Ocak 1979'da Çin Ziraat Bankası (Agricultural Bank of China) restore edildi. Mart ayının sonlarında, Bank of China (BOC) uzmanlaşmış döviz bankası olarak belirlendi ve Devlet Döviz İdaresi (SAFE) kuruldu.

Bu dönemde ekonomik reformların derinleşmesi ve hızlı iktisadi gelişmeler ile birlikte Çin Merkez Bankası, operasyonlarını iyileştirmiş ve finans piyasalarına etkisi giderek genişlemiştir. Makro-ekonomik yönetim için finansal enstrümanlarını geliştirmeye çalışan Banka, kredi ve likidite yönetimi için faiz oranları, reeskont penceresi gibi piyasa temelli araçlara güvenini artırdı. Hızlı reform ve gelişmeler ile birlikte ekonomide aşırı ısınma kontrol altında tutulmaya çalışılmış ve para politikasını kullanma kapasitesi geliştirilmiştir.


1993-Günümüz

18 Mart 1995'te Ulusal Halk Kongresi (NPC), Çin Halk Cumhuriyeti'nin Çin Halk Bankası Yasasını kabul ederek, Çin'in merkez bankası statüsünü ilk kez mevzuatla doğruladı.

Mali denetim işlevlerinin yeniden düzenlenmesinden sonra, Çin Merkez Bankası’nın yetkileri resmi olarak “para politikasını formüle etmek ve uygulamak, finansal istikrarı korumak ve finansal hizmetler sağlamak” olarak tanımlanmaktadır.


Chengfang Sokağı No:32

Şekil 3’teki rezerv haritasında görüleceği üzere, 3.357 trilyon dolarlık rezerv ile Çin Merkez Bankası, Dünyanın en yüksek rezerv miktarına sahip merkez bankasıdır. En yakın takipçisi FED (Amerikan Merkez Bankası)’in rezerv miktarı ise 628 milyar dolardır.

Her ne kadar Pekin finans merkezleri arasında üst sıralarda yer almasa da Chengfang Sokağı No:32, yani Çin Merkez Bankası’na ev sahipliği yapması, Pekin’i finans piyasalarında çok ciddi bir güç yapmaktadır. Dünyanın en büyük ekonomilerinden birisi olan Çin’in Merkez Bankası, her gün milyarlarca doların rotasını belirlemektedir.


Şekil 3: Merkez Bankaların Rezerv Miktarı (Altın dahil, US$), 2020.

©Total reserves (includes gold, current US$), International Monetary Fund, License: CC BY-4.0


⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻⸻

Dipnotlar

Dharshini David, Kutsal Dolar, Toprak Deniz Odabaşı (çev.), İstanbul: Pegasus Yayınları: 2020, 1.Baskı, s.51/52

A Brief History of the People’s Bank of China, http://www.pbc.gov.cn/en/3688066/3688089/index.html (12.03.2022) 
❌Açık kaynak gösterilmeden paylaşım yapılamaz.©