Kurum raporlarından okuma notları

BlackRock, “Uzay Ekonomisi: Yeni Bir Yatırım Sınırı” isimli bir araştırma raporu yayınladı. Malumunuz mevcut konjonktürde yatırım teması  şu an için yapay zeka  ve enerji ekseninde şekilleniyor.

Uzay teknolojisindeki gelişmeler birçok şeye çözüm sunabilir ve tarihsel perspektiften baktığımızda insanoğlu gerçekten yakın gelecekte bu hayali gerçekleştirebilir.

 Raporun önemli gördüğüm kısımlarını aşağıdaki şekilde özetleyebilirim:

• Şu an “uzay” teması çok güçlü bir şekilde yükseliş kaydediyor. Maliyet tarafınca ciddi düşüşler, yapay zeka ile birlikte üst düzey fizik-matematik gibi verilerin anlamlandırılması ile savunma sanayisinin bu alana yönelmesi bu temanın güç kazanmasında katalizör niteliği taşıyor.

• Tam bu esnada şu önemli haberi de paylaşmak faydalı olabilir: Yapay Zeka 87 yıllık Jacobian varsayımını çürüttü. ( https://www.bundle.app/tr/translate/ai-just-disproved-the-87yearold-jacobian-conjecture-bea4db90-2a68-442a-b50f-1393ebbf28f9 )

• Maliyet kısmını detaylandırırsak eğer;

• Maliyetlerin tamamen geri dönüştürülebilir parça ve sistemler aracılığı ile 270 dolarlara kadar düşmesi büyük bir ticari – ekonomik iştah yaratacaktır.

• Diğer taraftan Edge Computing yani uçta bilişim isimli bir kavram var. Normalde yörüngedeki uydular ham veriyi işleyip Dünyaya gönderiyordu. Ancak bant genişliği nedeniyle bu çok yüksek verilerin (terabayt), Dünyaya inmesi günler sürüyordu. Artık yapay zeka çiplerinin uydulara entegre edilmesi ile yani “uçta bilişim” ile örnek olarak bir limandaki gemi trafiğinin radar görüntüsü yörüngedeyken işlenmekte ve Dünyaya ham fotoğraf/video yerine sadece birkaç kilobaytlık işlenmiş veri (A limanından 3 kargo gemisi ayrıldı) saniyeler içinde iletilebiliyor.

• Şu an Dünyada 1 gigavatlık veri merkezi kurulum maliyeti 40-50 milyar dolara yaklaşırken teslimat süreleri 2030'lara sarkıyor. Bununla birlikte halkın tepkisi, yasalar vs. işler oldukça karışık bir hal alabiliyor. Ancak uzay, sınırsız ve kesintisiz enerji sunuyor. Güneş panelleri 7/24 sürekli enerji üretirken tamamen bedava ve garanti. Ayrıca dünyadaki sunucu soğutma maliyetleri ile su tüketimi de dezavantaj. Halbuki uzayda doğal bir soğuk var ve bu maliyetler de ortadan kalkıyor.

• Uzay sınırsız; ölçek ekonomisi kuralı uzayda da işliyor. Ölçek büyüdükçe birim maliyet düşüyor.

• Amerikan Uzay Kuvvetleri'nin bütçe talebi 2026'dan 2027'ye %78 artarak 55,5 milyar dolara yükselmiş vaziyette. 2020'den bu yana aktif uydu sayısı neredeyse üç katına ulaşmış.

• Gelelim raporun sonunda yer alan kritik soruya: “yörüngede yaşanacak olası bir kaza, sabotaj veya siber saldırı durumunda uzayın yasalarını kim uygulayacak?”. Kazalar için “sigortacılığa” iş düşüyor muhakkak. Ancak hukuk ve egemenlik konuları oldukça karmaşık.